ZARARLI ALISKANLIKLAR

BAGIMLILIK

Bagimlik Egilimi Gösterenlerde Kisilik Özellikleri: Bagimlilik egilimi
gösterenlerde kisiligin temel çizgilerini ve özelliklerini
veren ve kisilikle iç içe olan “ ben ” ya da “
benlik ” bozulmustur. Bu nedenle kisiligin iç ve dis dünya
ile iliski kurmasi, uyum saglanmasi çok zor, hatta imkansizdir.
Bagimlinin Taninmasi: Uyusturucu yada uyarici kullanmaya baslamis olan bir gencin
disariya yansiyan kimi belirtileri iyice izlenip degerlendirildigin de, durum
bir ciddi bir bagimliliga dönüsmeden ve çözümü
güç sorular ortaya çikmadan yardim olanagi bulunabilir.

Genel belirtiler söyle özetlenebilir:

Hangi Maddeler Bagimlilik Yapar?

Afyon, afyon türevleri, morfin, kodein, eroin; bunlar
aliskanlik tutsaklik bagimlilik yaratir. Günülük yasami sürdürmek
için mutlak alinmasi gereklidir. Alinan miktarin günden güne
artirildigi görülür. Kestirildikten 4- 5 Saat sonra yoksunluk
belirtileri ortaya çikar.
Barbiturat tipi uyku ilaçlari, alkol ve sükunet veren trankilizanlar
bulunmaktadir. Bunlar bagimlik yapar. Kesildiklerin de, 20 – 24 saat içinde
yoksunluk belirtileri görülür.
Amfetamin ve diger uyaricilarin yaptigi aliskanlik sonucu geçici ve kalici
ruhsal bozukluk ortaya çok sik çikar. Bu bozukluklar sizofreniye
çok benzer.
Hallüsinasyon yaratan LSD, meskalin gibi maddelerde esrara benzer tipte
bagimlilik yapar.
Güncel olarak ülkemiz için sorun olan maddeleri el kol disinda
iki grup içinde toplayabiliriz.

A – Tedavi amaciyla kullanilan, eczanelerde
satilan ilaçlar;

B – Tedavi amaciyla kullanilmayan, kaçak
olarak satilan maddeler:

Bagimliligin Önlenmesi: Gençleri alkol, uyusturucu
ve uyarici maddelere karsi korumak ve tedavi olan bagimlilarin yeniden bu tür
maddeleri kullanmasini engellemek için bos zamanlarin iyi ve yararli
biçimde degerlendirilmesi gereklidir.
Özellikle gençlik çaginda dinlenmenin, eglenmenin, bos zamani
degerlendirmenin ruh sagligi ilkelerine uygun biçimde yapilmasinin kisilik
gelisimine olumlu ve önemli katkilari olur.
Bu nedenle ilkögretimde ve ortaögretimde çok sinirli olan kol
faaliyetleri yaygin egitimin bir parçasi olarak genisletilmeli ve etkin
duruma getirilmelidir. Ayrica, okullarin çesitli olanaklarindan, beden
egitimi ve toplanti salonlarindan, ögrencilerin ve çevre gençlerinin
devamli yararlanabilecegi çözümler getirilmelidir.

ALKOL

En fazla kullanilan bir uyusturucu türüdür. Serbestçe
üretilip satilmasi kolay. Temin edilmesine yol açmakta bu da alkol
alinip satilmasini kolaylastirmaktadir. Bu yayilmada biranin satisini artirmaktadir.
Alkolün baslangicinda hafif hafif alinmaya baslanmasi daha sonra alkoliklik
derecesine götürebilmektedir.
Ülkemizde gençlerin çogu alkole birayla basliyor. Alkolizmi
artiran toplusal nedenlerin basinda alkolü içeceklerin reklami ve
bu içeceklerin kullanildigi yerlerin çoklugu gelir.
Alkolik Olma Riski Yüksek Gençler: Ailesinde, özellikle anne
ve babasinda alkolik olan, yikilmis, parçalanmis aileden gelenler, kültür
bakimindan gelismemis ama ekonomik düzeyi yüksek ailelerden gelenler,
ruhsal gelisme dönemlerinde takinti ve saplantisi olanlar, sürekli
ruhsal sorunu ya da hastaligi olanlar. Topluma güç uyum saglayanlar,
alkole karsi dayanikli olanlar.
Alkolün Bedensel Ve Ruhsal Etkisi: Alkol kana hizla karisir, emilmesi ve
kandan atilmasi zor oldugunda kanda uzun süre kalir.
Alkol, degisik organlarda degisik etkiler gösterir. Deride çabuk
buharlastigi için, sogutucu etkisi vardir. Ates düsürür
kir ve pislikleri eritir ve temizler antiseptik olarak kullanilir.
Mide – bagirsak kanali: Mide salgisi artar, bulanti ve kusma artar.
Dolasim sistemi: Az miktarda alkol, çevresel inçe kan damarlarini
genisletir. Yüzde ve boyunda kizarma olur kalp atimi sayica artar. Idrar
miktari artar.
Karaciger: Alkol, karacigerde enzim, vitamin ve protein metabolizmasina olumsuz
yönde etkiledigi için bu maddelerin eksikligine bagli görüntüler
görülebilir.

Alkol Kullaniminin Nedenleri:

Alkol Kullanimi Sonucunda Bireyde Meydana Gelen Degisiklikler:

Nese durumu artar, taskinlik olur, halsizlik durumu azalir. Alkol oranin artmasi
sonucu asiri kaygi ve sikinti bilinç bulanikligi öfke kizginlik
görülür. Bulanti kusma ve kalp vurum sayisi artar ve bozulur.
Zaman zaman saldirganlik ortaya çikar.

ÖNERILER

SIGARA

Yapilan arastirmalarda, gençlerin özdeslesme döneminde sigaraya
basladiklarini ve bu süreç içinde sigaraya alistiklarini
saptanmistir.
Gençlik çaginda sigaraya baslama nedenlerini toplaya biliriz.

SIGARAYI BIRAKMA

Sigara aliskanligi ve bagimliligindan kurtulmak bu konuda kesin ve içten
karar almaktir. Alinan karar çevreye ve kendisine karsi yutturmaca olmamalidir.
Uygulamada, önce sigaranin ne amaçla içildigi durumlarda
daha çok gereksinim duyuldugu saptanmali olanaklar elverdiginde bunlardan
uzak kalmaya çalisilmalidir. Sigara ihtiyaç duyuldugunda, onun
yerine agza seker leblebi atilabilir.
Sigara içilen yerlerde uzun süre kalinmamali sik sik az ve sulu
yiyecekler alinmalidir.
Egitime ve spora önem verilmeli sigaranin sagligi bozacagi türlü
hastaliklara yol açacagi ve yasami kisaltacagi unutulmamalidir.

ÖNERILER

1. Anneler hamilelik döneminde sigara kesinlikle kullanmamalidirlar.

2. Anne ve babalar çocuklarin yaninda sigara içmemelidirler.
3. Ögretmenler çocuklara örnek teskil edip, çocuklarin
görebilecekleri yerlerde sigara kullanmamalidirlar.
4. Spor faaliyetleri mümkün oldugunca artirilmalidir.
5. Çocuk ve gencin gizli gizli sigara içtigi sezinlenirse ona
darilip kizmadan, karsilikli oturup konusulmalidir.
6. Anne – babadan biri ya da her ikisi de sigara kullaniyorsa bu aliskanligin
nedenleri ve zararlari bir söylesi havasi için de aktarilmalidir.
7. Gençlik çagina yaklastikça ana babalarda ögretmenlerde
yüz yüze açik seçik konusarak sigaranin zararlari anlatilmalidir.

DIGER UYUSTURUCU VE ZARALI ALISKANLIKLARIN TUTSAGINA
DÜSMEMEK IÇIN ÖNERILER

1. Denemek amaciyla veya az miktarda kullanmak niyetiyle dahi
olsa zararli aliskanliklardan uzak durun.
2. Çesitli nedenlerle her hanegi ve agriniz oldugunda size teklif edilen
her ilaci doktora danismadan hemen kullanmayin. Içinde aliskanlik yapan
maddeler olabilir. Bu sekilde uyusturucuya baslayanlar mevcuttur.
3. Uyusturucu haplar özeklikle ögrencilere zihin açici haplar
olarak bu isin ticaretini yapanlar tarafindan sunulmaktadir. Masum bir nedenle
aldiginiz bir haptan kendinizi bir daha kurtaramaya bilirsiniz.
4. Silgi, tutkal, uhu, daksil ve bunun gibi sentetik maddeleri koklamayin. Aliskanlik
yapar.
5. Problemlerinizi güvenebileceginiz. Insanlarla baylasin ve onlara danisin.
Bu sevdiginiz bir ögretmeniniz, anneniz, babaniz, akrabaniz, veya olgun
bir akli basinda bir arkadasiniz olabilir.
6. Hayat her zaman sizin durumunuzda olan ve daha kötü olan insanlari
göz önüne getirin.
7. Çesitli spor, sanatsal ve egitici kol faaliyetlerine katilarak bos
zamanlarinizi iyi bir sekilde degerlendirin.
8. Bol bol kitap okuyarak kendinizi yetistirin. Her yönden bilgili ve kültürlü
bir insan olmaya çalisin. Bu kendinize olan güveninizin artmasini
saglar.
9. Çesitli eglence yerlerinde, kötü ortamlardan ve arkadas
gruplarindan uzak durun. Arkadas seçiminde seçici olun.
10. Hayatta mutlaka bir amaciniz olsun ve planli bir sekilde yasamaya çalisin.
Amaçlarinizi ve kendinizden beklentinizi iyi ayarlayin.
11. Sorumluklarinizin bilincinde olun ve yerine getirmeye çalisin ancak
bu sekilde hayatiniz anlam deger kazanir.
12. Kendinizi oldugunuz gibi kabul edin. Fakat olumlu yönde degisebilecek
ve gelisebilecek yönlerinizi degistirin ve gelistirin.

Sevgili Annecigim, Babacigim…

Bütün duygu ve düsüncelerimi dile
getirebilseydim, size sunlari söylemek isterdim;
Sürekli bir büyüme ve degisme içindeyim. Sizin çocugunuz
olsam da sizden ayri bir kisilik gelistiriyorum. Beni tanimaya ve anlamaya çalisin.
Deneme ile ögrenirim. Bana ayak uydurmakta güçlük çekebilirsiniz.
Bana oyunda, arkadaslikta, ve ugraslarimda özgürlük taniyin.
Beni her yerde, her isimde koruyup kollamaya çalismayin. Davranislarimin
sonuçlarini kendim görürsem daha iyi ögrenirim. Bana yanilma
payi birakin. Kendi isimi kendim görmeye alistirin. Büyüdügümü
baska nasil anlarim?
Büyümeyi çok istiyorsam da ara sira yasimdan küçük
davranmaktan kendimi alamiyorum. Bunu önemsemeyin. Ama siz beni simartmayin.
Hep çocuk kalmak isterim sonra. Her istedigimi elde edemeyecegimi biliyorum.
Ancak siz verdikçe almadan edemiyorum. Bana yerli yersiz söz de
vermeyin. Sözünüzü tutmayinca sizlere güvenim azaliyor.
Bana kesin ve kararli davranmaktan çekinmeyin. Yoldan saptigimi görünce
beni sinirlayin. Koydugunuz kurallar ve yasaklarin hepsini begendigimi söyleyeyim.
Ancak, hiç kisitlanmayinca ne yapacagimi Sasiriyorum. Tutarsiz davrandiginizi
görünce hem bocaliyor, hem de bundan yararlanmadan edemiyorum.
Beni dinleyin. Ögrenmeye en yatkin oldugum anlar, soru sordugum anlardir.
Açiklamalariniz kisa ve açik olsun.
Ögütlerinizden çok davranislarinizdan etkilendigimi unutmayin.
Beni egitirken ara sira yanlislar yapabilirsiniz. Bunlari çabuk unuturum.
Ancak birbirinize saygi ve sevginizin azaldigini görmek beni yaralar ve
sürekli tedirgin eder.
Çok konusup çok bagirmayin. Yüksek sesle söylenenleri
pek duymam. Yumusak ve kesin sözler bende daha iyi iz birakir. “Ben
senin yasinda iken…” diye baslayan söylevleri hep kulak ardina
atarim.
Küçük yanilgilarimi büyük suçmus gibi basima
kakmayin. Beni, korkutup sindirerek, suçluluk duygusu asilayarak uslandirmaya
çalismayin. Yaramazliklarim için beni kötü çocukmusum
gibi yargilamayin. Yanlis davranisim üzerinde durup düzeltin. Ceza
vermeden önce beni dileyin. Suçumu asmadigi sürece cezama katlanabilirim.
Beni yeteneklerimin üstünde islere zorlamayin. Ama basarabilecegim
isleri yapmami bekleyin. Basarmam için beni destekleyin. Hiç degilse
çabami övün. Bana güvendiginizi belli edin. Beni baskalariyla
karistirmayin; umutsuzluga kapilirim.
Benden yasimin üstünde olgunluk beklemeyin. Bütün kurallari
birden ögretmeye kalkmayin. Bana süre taniyin. Yüzde yüz
dürüst davranmadigimi görünce ürkmeyin. Beni köseye
sikistirmayin, yalana siginmak zorunda kalirim. Sizi çok bunalttigim
sirada bile sogukkanliliginizi yitirmeyin. Kizginliginizi hakli görebilirim,
ama beni asagilamayin. Hele baskalarinin yaninda onurumu kirmayin. Unutmayin
ki ben de sizi yabancilarin yaninda güç duruma düsürebilirim.
Bana haksizlik ettiginizi açiklamaktan çekinmeyin. Özür
dileyisiniz size olan sevgimi azaltmaz; tersine, beni size daha çok yaklastirir.
Aslinda ben sizleri oldugunuzdan daha iyi görüyorum. Bana kendinizi
yanilmaz ve erisilmez göstermeye çabalamayin. Yanildiginizi görünce
üzüntüm büyük olur.
Biliyorum, ara sira sizi üzüyor, belki de düs kirikligina ugratiyorum.
Bana verdikleriniz yaninda benden istediklerinizin çok olmadigini
da biliyorum. Yukarda siraladigim istekler çok geldiyse bir çogundan
vazgeçebilirim; yeter ki beni ben olarak seveceginize olan inancim sarsilmasin.
Benden, “örnek çocuk” olmami beklemezseniz,
ben de sizden kusursuz ana baba olmanizi beklemem. Sevecen ve anlayisli olmaniz
bana yeter.
Sizin çocugunuz olarak dogmak elimde degildi. Ama seçme hakkim
olsaydi, sizden baska kimsenin çocugu olmak istemezdim.

Sevgiler…